Craandijkwandeling Drachten-Beetsterzwaag

Wandelen in de voetsporen van Jacobus Craandijk? Dat kan.

Hoewel het inmiddels bijna anderhalve eeuw geleden is dat de wandelende dominee door Nederland trok, zijn in veel gebieden die hij bezocht de paden intact gebleven. Tegelijkertijd is het heel interessant te zien wat er met de tijd veranderde.

Vanuit Drachten zijn in samenwerking met Wandelnet en Museum Dr8888 vier routes uitgezet die in grote lijn samenvallen met de wandelingen die Craandijk in de omgeving maakte. Het is mogelijk ze op eigen gelegenheid te volgen.

De brochure is verkrijgbaar bij Museum Dr8888, of download de digitale versie hier.

Agenda: lezingen

Agenda 2020-2021

Op dit moment staan er geen lezingen op de planning.

Craandijk in Museum Dr8888

Tot drie keer toe koos Jacobus Craandijk Drachten als vertrekpunt voor zijn wandeltochten. Geen wonder; hij werd er gastvrij ontvangen in het huis van zijn oudere zus Maria en haar echtgenoot Gerrit ten Cate, doopsgezind predikant.

Drachten in 1875 door de ogen van Piet Schipperus

Van 21 mei tot en met 28 juli 2019 besteedt Museum Dr8888 aandacht aan het Drachten van Craandijk in de tentoonstelling Wanderlust. Werken uit de eigen topografische collectie, citaten uit het werk van de ‘wandelende dominee’ en voorwerpen als zijn wandelstaf brengen de 19e eeuw tot leven. Fotograaf Sylvia de Vlaming en kunstenaar Marth Craandijk lieten zich inspireren door hun verre voorvader en maakten speicaal voor deze expositie werk en wandelroutes vanuit het museum nemen bezoekers mee in de voetsporen van Jacobus Craandijk. Auteur Flip van Doorn verzorgt enkele lezingen en wandelingen rond het thema. Meer informatie:

https://www.museumdrachten.nl/tentoonstellingen/nu-te-zien/iconen-van-het-noorden/

Wandelstaf

Zoals er tenminste twee exemplaren bestaan van de boekenkist waarin Hugo de Groot uit slot Loevestein wist te ontkomen, in Friesland twee zwaarden zijn die zouden hebben toebehoord aan vrijheidsstrijder Grutte Pier, zo is er inmiddels ook een tweede wandelstaf van Jacobus Craandijk opgedoken.

Via hun zoon Marcel, die mij in een radio-interview over Craandijk hoorde vertellen, kwam ik vorig jaar in contact met Dick en Anneke Boonstra. Anneke bleek een achterkleindochter van de wandelende dominee te zijn. Tot mijn verrassing haalde zij de wandelstaf tevoorschijn die ze geërfd had.  Haar grootmoeder had zich er na de dood van haar vader Jacobus over ontfermd. Grootmoeder Maria had er een stuk af laten zagen en gebruikte de stok in huis.

In De eerste wandelaar beschrijf ik hoe ik thuis bij een andere nazaat, Frits Craandijk, op een wandelstaf stuitte die hoogstwaarschijnlijk aan zijn wandelende overgrootvader had toebehoord. Het is natuurlijk goed mogelijk dat  de dominee op zijn tochten meer dan een wandelstaf heeft versleten. Hoe dan ook voldoet het exemplaar dat Anneke Boonstra-Visser bezit aan de beschrijving die Jeronimo de Vries geeft in de  ‘Levensloop’ van Craandijk: ‘De stok met ivoren handvat, symbool van den wandelaar, die hem trouw vergezelde, heeft hij letterlijk afgesleten.’

Na familieberaad besloten Anneke en Dick dat ze deze stok met ivoren handvat aan mij wilden geven. Voor mij is dat de kroon op ruim vijf jaar onderzoek en schrijfwerk. De wandelstaf heb ik dankbaar in ontvangst genomen. Hij krijgt een ereplaats in mijn werkkamer en misschien ga ik er nog wel eens een eind mee uit wandelen.

 

Mensenrecht

Aan de lezing Waarom wij wandelen die Flip van Doorn op 30 september jl. hield in Assen, voegde stadspredikant Bert Altena een korte overpeinzing toe. Daarin definieert hij lopen of wandelen als ‘voortbewegen op menselijke maat.’ Sterker nog, volgens Van Altena is wandelen een mensenrecht. Het verruimt de geest en loutert de ziel.

‘Van een lange autotocht kun je ook vermoeid zijn, maar dat is toch een ander soort vermoeidheid dan die aan het einde van een wandeltocht. In het eerste geval mis je de voldoening van de geleverde fysieke inspanning. Wie in vier uur van Assen naar Maastricht rijdt heeft wel iets gedaan, maar als je in vier uur van Assen naar Groningen wandelt, heb je iets gepresteerd.’

Klik hier voor de volledige tekst van zijn overpeinzing.

Op stap met Caspar Janssen

Wandelen, lopen, kuieren, daarover praten en schrijven; behalve Jacobus Craandijk en ik zelf zijn er meer mensen die dat doen. Caspar Janssen trekt een jaar lang te voet heel Nederland door. Hij peilt de stand van het land, met name op het gebied van natuur,  landschap en ecologie, en noteert zijn bevindingen in een dagelijkse rubriek in De Volkskrant. Hij loopt, vindt hij zelf, omdat hij niet louter voor zijn genoegen op pad gaat en gewoon aan het werk is. “Wandelen is vaak ook stilstaan,” voegde hij er onderweg filosofisch aan toe.

In Friesland mocht ik hem een eindje vergezellen, onder andere over de Pingjumer Gulden Halsband. Het pad is zo mooi als de naam doet vermoeden. Een stelsel van binnendijken, sommige meer dan duizend jaar oud. Grote delen ervan zijn voor wandelaars opengesteld: lage grasdijken die ooit een uitloper van de Waddenzee begrensden. Het Kweldergebied de Marne reikte diep landinwaarts, tot bij Bolsward was de lucht zilt. Nu groeien graan, aardappelen en bieten op de vruchtbare zeeklei.

We stonden veel stil, keken naar vogels en vlinders, lieten ons bekijken door koeien op de dijk. We zagen oud cultuurlandschap en industriële veeteelt. Soms waren we echt aan het wandelen. Ik benijd Caspar een beetje. Het idee om te voet heel Nederland te doorkruisen had ik zelf kunnen bedenken. Hij was me voor. En zijn observaties zijn prachtig. Wie zijn verslagen leest, wandelt een beetje met hem mee.

Volg Casper via Twitter @CasparJanssen en/of dagelijks in De Volkskrant.

Heerlijk Zicht

In Diepenheim treden wandelaars (en fietsers) deze zomer in de voetsporen van Jacobus Craandijk tijdens de manifestatie Heerlijck Zicht. Twintig installaties en landschapskunstwerken sieren de route, die geïnspireerd is op de wandeling die de dominee in 1874 door de omgeving van Markelo, Diepenheim en Goor maakte. Een van de kunstwerken is Rood Verlangen van Leonie Muller (foto).

De opening van Heerlijk Zicht is op zaterdag 1 juli,  de manifestatie loopt tot en met 3 september. De routes zijn in die periode dagelijks af te leggen, daarnaast zijn er zes themaweekends.

 

In de pers

Er was veel persaandacht bij het verschijnen van De eerste wandelaar, onder andere in de volgende tijdschriften en programma’s:

Interview in de Nieuwsshow (NPO Radio 1, AVROTROS) met Mieke van der Weij en Peter de Bie

Wandelinterview in Vroege Vogels (NPO Radio 1, BNNVARA)) met Jeannette Parramore

Wandelinterview in Nooit Meer Slapen (NPO Radio 1, VPRO) met Mathijs Deen

Gesprek in Opium (NPO Radio 4, AVROTROS)) met Mieke van der Weij

Bespreking in het Nederlands Dagblad

Interview in OpPad (ANWB) door Marjolein van Rotterdam

Voorpublicatie in Doopsgezind NL

 

 

 

 

Voorpublicatie

In het maart-/aprilnummer van het tijdschrift Doopsgezind NL staat een voorpublicatie uit De eerste wandelaar.

Boekpresentatie

Op zaterdag 1 april vond in de Doopsgezinde kerk van Haarlem de presentatie plaats van ‘De eerste wandelaar’. 

 

Wandelingen door Nederland met Jacobus Craandijk is tot stand gekomen in samenwerking met: